بیایید از گورها، از کرم ها و از سنگ نوشته ها سخن بگوییم
و قصه درد را بر سینه زمین حک کنیم
بیایید بر روی زمین بنشینیم
و قصه های غم انگیز مرگ پادشاهان را بازگو کنیم
چگونه برخی خلع گشتند برخی در نبرد کشته شدند
برخی را روح آنهایی که خلعشان کرده بودند آزار می دادند
برخی به دست همسرانشان مسموم گشتند؛ برخی در خواب کشته شدند
همگی به قتل رسیدند
جان گونت کهنسال و لنکستر دانا
آیا پسر دلاور خویش هنری هرفورد را همراه آورده اید
تا به پاسخ های وی در برابر ادعای
دوک نورفولک توماس ماوبری بپردازیم که تا کنون
برای شنیدنشان فراغت بال نداشتیم؟
آری سرورم
و بگویید آیا سعی در نصیحت وی نموده اید
تا پاسخ سوءظن دوک را بدهد
و یا مانند رعیتی نیک ثابت کند
که آیا وی خائن است یا خیر؟
تا جایی که من توان داشتم با او به جدل پرداختم
ولی وی بر این باور است که دوک به دلایلی
قصد خیانت به عالیجناب را دارند
پس آنها را نزد ما فرا بخوانید
چهره به چهره
و چشم در چشم خود گوش خواهیم سپرد
تا متهم و اتهام زننده آزادانه سخن بگویند
خداوند سالیان دراز شادکامی
نصیب عالیجناب من، نیک ترین شاهان کند
خداوند آنچنان شما را شادکام سازد
که فرشتگان بر شادکامی زمین غبطه خورند
و تاج و تخت شما را مانند خود جاودان بخوانند
از هر دو سپاس گذاریم
ولی سخنان یک تن از شما نیز کافی است
چرا که سبب بودنتان در اینجا
متهم ساختن یکدیگر به خیانت است
پسرعمویم از هرفورد
چیست شکایت شما
از دوک نورفولک، توماس ماوبری؟
ابتدا بگویم که خداوند شاهد سخنان من است
من به سبب عشق خالصانه رعیتی به پادشاه خود
و به دور از هرگونه خشم و نفرت
به حضور عالیجناب شرفیاب گشتم
حال با تو سخن می کنم توماس ماوبری
و به تو درود می فرستم؛ و هر آنچه که می گویم
سبب نیک بختی ام بر زمین خواهد شد
و یا روحم را در آخرت قرین رحمت خواهد کرد
تو خائنی خبیث هستی
که برای هلاک گشتن نیک و برای زنده ماندن بد هستی
به مانند آسمانی که وقتی پاک و شفاف گردد
ابر بر پهنه اش زشت می نماید
ابتدا باید بگویم که لطف عالیجناب مرا مسحور خود ساخت
که عنان آزادانه سخن گفتن را به من عطا نمود
چرا که اگر چنین نبود این مرد
این ادعا ها را دو چندان نموده و بازگو می کرد
با وجود خون خاندان سلطنتی که در رگ هایش در جریان است با وی مخالفم
و او را خوار می شمارم
و وی را پست فطرتی بزدل و خبیث می نامم
پاسخ پسرعمویمان به سخنان ماوبری چیست؟
هر چه خواهم گفت جانم را ضمانت صحت آن قرار خواهم داد
من آگاه گشته ام که ماوبری هشت هزار سکه به نام
وامی برای ارتش عالیجناب دریافت نموده
که از آن برای عیاشی و خوشگذرانی بهره برده
و به مانند پست فطرتی خائن و عیاش رفتار نموده است
همچنین می دانم و در نبرد با وی ثابت می کنم
که تمامی خیانت های 18 سال گذشته
که در این سرزمین طراحی و اجرا شده
همگی از سوی ماوبری بوده و وی پشت دسیسه ها قرار داشته
و به خون نجیب زادگی ام سوگند یاد می کنم
که یا با این دست این سخنان را اثبات می کنم و یا با جان خویش بهای آن را می پردازم
سخنانش طنین پر شکوهی دارند
ماوبری گوش و چشم ما بی طرف باقی مانده اند
او رعیت ماست ماوبری؛ و تو نیز چنینی
به تو نیز اجازه سخن گفتن آزاد و به دور از هراس را می دهیم
پس می گویم که بالینگبروک تو به مانند قلب بزدلت، پستی
و تمامی سخنانت کذب محض است
در مورد این مردان خشمگین حکم می کنیم
بگذارید این خشم را بدون ریختن خونی تمام کنیم
با وجود آنکه طبیب نیستیم نسخه ای برایتان می دهیم
برای برون کشیدن عناد از قلب ها زخمی عمیق باید زد
فراموش کنید، ببخشید، صلح کنید و با یکدیگر کنار بیایید
طبیبان ما گفته اند در این ماه نباید خونی ریخته شود
عمو جان، این قائله را در نطفه خفه کنید
ما دوک نورفولک را آرامی می کنیم و شما پسرتان را
سن من برای ایجاد صلح بسیار بالاست
پسرم، دست پوش دوک نورفولک را به زمین افکن
و نورفولک شما نیز دست پوش وی را بیندازید
چه می کنی هری؟ باید از روی اطاعت فرزند از پدر به سخنم گوش فرا دهی
نورفولک دست پوش وی را به ما بده شیرها می توانند پلنگ ها را رام کنند
آری ولی نقش سیاه بدنش را نمی توانند پاک کنند
سرور بسیار بزرگوارم
بزرگترین گنجینه بشریت
شهرتی است که لکه دار نشده است
شرف من زندگی من است، هر دوی آنها در هم گره خورده اند
اگر شرفم را از من بستانید جانم را ستانده اید
پسرعمو، دست پوش را به زمین اندازید آیا چنین می کنید؟
خداوندا روح مرا از چنین گناهی حفظ کن
ما برای فرمان دادن زاده شده ایم نه برای تقاضا
و از آنجا که نمی توانیم شما را آشتی دهیم
آماده شوید تا جان خود را بهای آن قرار دهید
در کاونتری در روز سنت لمبرت
در آن روز شمشیر ها و نیزه هاتان حکم خواهند کرد
و نفرت درونتان را فرو خواهند نشاند
مارشال
از شوالیه های زره پوش سئوال کنید
که هستند و چرا بدین جا آمده اند
و از چه رو رزم جامه به تن دارند
به نام خداوند و پادشاه بگویید که هستید
و چرا رزم جامه به تن نموده اید و بدین جا آمده اید
نام من توماس ماوبری است
دوک نورفولک
که به سبب سوگند خویش به پیش آمده ام
تا از شرف خویش و از حقیقت دفاع کنم
در برابر خداوند، پادشاه
و وارث خویش
به مقابله با دوک هرفورد برخاسته ام
تا در دفاع از خویش به اثبات رسانم که وی
خائنی است به خداوند، به پادشاه و به من
من هری هستم از هرفورد، لنکستر و دربی
و آماده پنجه انداختن در پنجه توماس ماوبری
دوک نورفولک هستم، تا به لطف خداوند و
و توان بازوانم در این مکان به اثبات رسانم
که وی خائن، مکار و خطرناک است
برای خداوند، شاه ریچارد و من
به جز مارشال و افسران مربوطه
که برای هدایت این نبرد عادلانه منصوب گشته اند
هیچ کس اجازه ورود به میدان نبرد را
ندارد و هر کس چنین کند
مجازات مرگ در انتظار اوست
جناب مارشال
بگذارید دست ولی نعمتم را ببوسم
و در برابر ایشان زانو بزنم
چرا که من و ماوبری به مانند مردانی هستیم
که سفری طولانی در پیش روی خویش دارند
یکی از اتهام زنان خواستار درود فرستادن بر اعلی حضرت
و بوسیدن دست ایشان پیش از آغاز مبارزه است
ما نیز پایین می آییم
و وی را در آغوش می گیریم
پسرعمو هرفورد، امیدوارم که چنانچه حرف شما
به حق باشد، در این مبارزه پیروز شوید
بدرود، همخون من
و بدان که اگر امروز خون تو بر زمین بریزد
برایت سوگواری خواهیم کرد، ولی انتقامی از برایت نمی جوییم
باشد که هیچ چشم نجیب زاده ای نگرید
اگر من با نیزه ماوبری به زمین افتم
سرور بزرگوارم شما را نیز بدرود می گویم
و به شما نیز پسرعمویم لرد آمرل
و شما که پدر بزرگوار من هستید
و روح جوانتان در درون من حلول کرده است
و با بال هایی گشاده مرا به پرواز در می آورد
تا به فتح و شادکامی دست یابم
با دعاهای خویش قدرت بازوان مرا افزون کنید
خداوند به سبب حق بودن سخنت تو را فاتح می سازد
به مانند رعد چابک باش مردانه بجنگ و پیروز شو
بی گناهی ام و لطف سنت جرج مرا فاتح می گرداند
فرمان آغاز را بدهید مارشال و شروع کنید
بمانید
بمانید پادشاه عصای خویش را انداخته اند
بگویید کلاهخود از سر به در کنند
به پیش آیید
از آنجا که زمین پاک ملک ما نباید
به خون نجیب زادگان زاده شده در آن آلوده گردد
و از آنجا که نمی خواهیم چشمانمان به زخم هایی افتد
که دو همسایه بر یکدیگر وارد نموده اند
و از آنجاکه معتقدیم غرور به مانند عقابی تیز پرواز
ذهن و فکر شما را در هم آشفته است
و به نبرد ترغیبتان می کند
لذا شما را از مرزهای ملک خویش تبعید می کنیم
شما را پسرعمو هرفورد به مدت
گذشت پنج تابستان در ملک زیبایمان تبعید می کنیم
و نباید پا بر خاک زمین مقدسمان بنهید
و تنها باید زندگی خود را در طرق خارج از آن به تبعید سپری کنید
اطاعت امر
برایم همین بس است که بدانم
خورشیدی که شما را گرم می کند بر من نیز می تابد
و شراره های زیبای آن که بر شما می بارد
راه مرا در این تبعید روشن می سازد
نورفولک حکم ما برای تو بسی سنگین تر است
که با بی میلی آن را به تو اعلام می کنیم
ساعات کوتاه نمی توانند نمایانگر مدت زمان
تبعید تو باشند چرا که
برای تو حکم تبعیدی بدون بازگشت
و تا پایان عمر را اعلام می کنیم
این حکمی است بس سنگین سرور بزرگوارم
و از عالیجناب بعید است چنین حکمی دهند
باید زبانی را که 40 سال است به آن
سخن می کنم، زبان شیوای انگلیسی ام را وا نهم
به مانند آن است که زبانم در بند دهانم درآمده
و پشت حصار محکم دندان ها و لبانم اسیر گشته
و تنها زندان بان آن که جهالت کسالت بار و بی احساس
می باشد اجازه سخن گفتن با وی را داراست
پس حکم شما چیست جز مرگی خاموش
که در آن از بردن زبان مادری ام بر حذر داشته شده ام؟
ترحم جستن تو را فایده ای نخواهد کرد
لابه نمودن پس از اعلام حکم عملی عبث است
بازگردید و بار دیگر با من پیمان ببندید
دستان تبعید گشته خود را بر شمشیر شاهانه ما بنهید
به سبب وظیفه ای که خداوند بر دوشتان نهاده سوگند یاد کنید
که در هنگام سپری کردن زمان تبعید خویش
به قولی که به ما دادید وفادار بمانید
و به یاری خداوند هرگز شما دو تن
در تبعید خویش به دنبال شفقت جویی از یکدیگر نباشید
به چهره یکدیگر نگاه نکنید
هرگز نامه ای به یکدیگر نداده، حال یکدیگر را نجسته و با یکدیگر
به دنبال ارضا نمودن حس تنفر درونی خویش نباشید
و هرگز در پی جلسات مشورتی که
برای براندازی ما، تاج و تخت، رعایا و سرزمینمان باشد
به دنبال خیانت به ما نباشید
سوگند یاد می کنم
من نیز
به تمامی آنها سوگند یاد می کنم
نورفولک
در این زمانی که پادشاه مقرر نموده اند
شاید روح یکی از ما به پرواز درآمده باشد
پس پیش از سفر به خیانت خویش اعتراف کن
تو راهی بس طولانی تر در پیش داری
پس بار سنگین روحی گنه کار را به دنبال خویش مکش
نه بالینگ بروک
اگر من خائن باشم
باشد که نامم از دفتر حیات برچیده شده
و از بهشت برای همیشه رانده شوم
ولی از ذات تو
تنها خداوند، تو و من آگاه هستیم
و در هراسم که به زودی
شاه نیز افسوس آگاهی از آن را بخورد
عمو جان، حتی از پس پنجره چشمانتان می توان
قلب اندوهگینتان را مشاهده کرد
از آنجایی که اندوه شما از
شمار سال های فراوان تبعید وی است
چهار سال را بر وی می بخشیم
پس از سپری نمودن شش زمستان در تبعید
می توانید به آغوش وطن خویش بازگردید
زمانی است بس طولانی در این دنیای کوچک
چهار زمستان سخت و چهار بهار دلنشین
با یک کلام از میان برداشته شدند
و آن نیز کلام بلیغ شاهنشاه بود
سپاسگزارم که سرورم به سبب من
چهار سال از شمار سال های تبعید پسرم را بخشیدند
ولی آیا می توانم بیش از این رحم شما را خواستار شوم؟
چرا که شش سالی که وی باید در تبعید باشد
ماه و ستارگان را به چرخش درآورده و زمان را به پیش می برد
و چراغ عمر من و نور قلبم
به سبب سن زیاد و شب های طولانی پیش رویم به خاموشی می روند
چه می گویید عمو جان؟ شما سالیان درازی زندگی خواهید کرد
پادشاه نمی توانند دقیقه ای بر عمر من بیفزایند
ولی می توانند با غمی سنگین روزهای مرا بستانند
و شب ها را از من بگیرند و به من یک نیمروز ارزانی نکنند
بدرود پسرعمو و عمو جان شما نیز او را بدرود بگویید
ما وی را به شش سال تبعید محکوم می کنیم و او نیز خواهد رفت
به هنگام ضرورت با این دلایل خویش را آرام گردان
مپندار که پادشاه تو را تبعید نموده است
بلکه تو وی را ترک گفته ای
آنچه روحت دوست می دارد به یاد بیاور
و بر این گمان باش که آن در مقصد توست
نه در مبدأ ات
تصور کن که پرندگان نغمه خوان، نوازندگان هستند
گل ها، بانوانی زیباروی
و قدم هایی که برمی داری
رقصی در میان زمین هستند
چرا که غم های آزاردهنده مردی را که
آنها را به سخره گرفته و به دنبال روشنایی شان است، نمی فرسایند
آه چه کس قادر است با اندیشیدن به بورانی سرد
مشعلی گداخته به کف گیرد؟
یا با یاد یک میهمانی پرشکوه
گرسنگی خویش را تاب بیاورد؟
یا در زمستانی سوزان عریان گام بردارد
در اندیشه گرمای دلنشین تابستان؟
نه
اندیشیدن به نیکی ها تنها
موجب قوی تر شدن احساس بد در وجود می شوند
آسوده باش فرزندم
و رهسپار سفر شو
اگر مرا نیز جوانی و انگیزه تو بود، در این مکان باز نمی ماندم
بدرود، خاک انگلستان
بدرود ای سرزمین شیرین
از مادر و دایه من به هنگام رشد
هر کجا که روم بر این امیدم که
اگرچه تبعید گشته ام
ولی خون انگلیسی در رگ هایم جریان دارد
پسرعمو اومرل
هرفورد والا مقام را تا به کجا بدرقه نمودی؟
هرفورد والا مقام را تنها تا
کناره دریا بدرقه نموده و بدرود گفتم
زمانی که وی را بدرقه نمودی چه سخن نمود؟
بدرود گفت
چه بسا که اگر این بدرود بر ساعات تبعید
و سال های فراوان دوری کوتاهش می افزود
بدرودهای فراوانی بدرقه راهش بود
ولی از آنجا که چنین نیست
من او را بدرود نگفتم
او نیز پسرعموی ماست، پسرعمو
ما بر روابط حسنه وی با مردم شاهد بوده ایم
شاهد بودیم که چگونه با خضوع و قناعت
در قلب های آنان جای می گرفت
و چگونه بردگان را تکریم می نمود
کلاهخود خود را به جای دگری می برد
مردان زحمتکش وی را بدرود می فرستند
و پاهای کشیده وی را می ستایند
که می گوید، سپاس شما را ای هموطنانم، ای دوستان عزیزم
و ملکمان انگلستان نیز از آن وی است
حال دگر رهسپار گشته
و این افکار را به همراه خویش برده است
حال برای آشوبگران سرزمین ایرلند
باید چاره ای اندیشید سرور من
پیش از آن که خود را آسوده بیابند باید چاره نمود
که برای ایشان به معنای غنیمت و برای عالیجناب مایه شکست خواهد شد
ما خود شخصاً به این جنگ رهسپار می شویم
و از آنجا که خزانه مان تهی گشته
ناچار به واگذاری در ممالک خویش هستیم
و این درآمد ما را آسوده خواهد ساخت
تا به امور خود بپردازیم
اگر این درآمد نیز ما را کافی نیاید
ثروتمندانمان که در خانه خود هستند فرمانی دریافت می کنند
تا آگاه شویم که کدام یک دارای ثروت کافی هستند
و آن ها را حکم به پرداخت میزان بالایی از طلا می کنیم
و برای تدارک نیازهای خویش به نزدشان می رویم
تا بتوانیم ایرلند را سر و سامان دهیم
اسکروپ، اخباری داری؟
جان پیر از خاندان گانت سخت بیمار گشته، سرورم
بدانسان که با تعجیل برای
دیدار با شما تقاضا نموده است
در کجاست او؟- در لنکستر
خداوندا به طبیبش یاری بده
تا وی را فی الفور به گور رهنمون شود
خزانه وی ما را قادر می سازد تا برای سربازان خویش
در جنگ با ایرلند زره کافی فراهم آوریم
بیایید آقایان
بیایید در معیت هم به ملاقات وی برویم
آیا پادشاه خواهد آمد
تا من این دم پایانی خویش را
در معیت حضور عظیم الشأنش
و در مقابل چهره جوان و موقرش فرو برم؟
خود را نیازارید و نفس خود را به باد ندهید
که گوش وی بر سخنان مشاورین سخت بسته است
آه اما گویند که سخنان مردان محتضر
همانند غزلی گیرا گوش را نوازش می دهد
آن گاه که کلمات اندک باشند بیهوده به زبان رانده نمی شوند
چرا که حقیقت را بیان می کنند که نفس آخر با زجر بیان کننده حقیقت است
اگر سخنانم در زندگانی گوش ریچارد را نیابند
باشد که داستان غم انگیز مرگم گوش هایش را به روی کلماتم بگشاید
نه این صدا نیز به مانند صداهای زیبای دیگر به گوشش نخواهد رسید
این آتش سوزان طغیان وی باقی نخواهد ماند
چرا که شعله های سوزان خود به زودی به خاموشی می گرایند
این جایگاه پادشاهان
این جزیره پرشکوه
این زمین
پر برکت
این جایگاه مارس خداوندگار جنگ
این بهشت ثانی
این سرزمین همچون فردوس
این قلعه ساخته دست طبیعت
دربرابر عفونت و دستان جنگ
این گاهواره مردان پر افتخار
این جهان کوچک
این صخره ارزشمند میان دریای خروشان
که برایش به مانند دیواری باشد
و به مانند خندقی بزرگ آن را نگاهبانی می کند
آن هم در برابر دستان ناخشنود حسود سرزمین های دگر
این سرزمین پر برکت این زمین
این قلمرو
این انگلستان
این سرزمین مردگان پر افتخار
این سرزمین گرانقدر
با نفس های آخر این را می گویم
که اکنون به یغما برده شده
به مانند کلبه ای که به زارعی داده می شود
انگلستان که در آغوش دریا می خفته
اکنون در آغوش شرم خفته است
عمو لنکستر گرانقدر ما در چه حالند؟
احوال گانت کهنسال چگونه است؟
خداوندا این صفت چه سان برازنده من است
گانت کهنسال و چه بی ثمر است این کهنسالی
چرا که دورزمانی است که انگلستان را در خواب یافته ام
شاهدی بر پست شدن انسان ها بوده ام و پستی چه بی ثمر است
خشنودی برخی پدران
به روزه بی افطار من بدل شده ندیدن چهره فرزندم
به مانند روزه ای بی افطار است که مرا نحیف نموده
آیا مردان بیمار قادرند نام خود را چنین زیبا ملعبه سازند؟
چون شما بر آنید که نام مرا از درون نابود سازید
من از برای خشنودی شما نام خود را به سخره می گیرم پادشاه گرانقدرم
آیا مردان محتضر باید زندگان را خشنود سازند؟
اوه، نه
زندگان مایه خشنودی محتضران هستند
شما، اکنون در بستر مرگید و گویید که مرا خشنود می سازید
نه نه
من بیمار ترم، ولی آن که بمرده شمایید
ما در سلامتیم
نفس فرو می بریم و بیماری شما را می نگریم
آنکه مرا آفریده آگاه است که من شاهد بیماری شما هستم
بستر مرگتان به مانند سرزمینتان است
که در آن با شهرت تمام و با بیماری خفته اید
و چون بیماری بی مهابا می باشید
درمان بدن بیمار خویش را به دست
طبیبانی سپرده اید که خود بر بدن شما زخم زده اند
هزاران مرد از برای تملق شما در بارگاهتان حاضرند
که دایره پرگارشان از سر شما فراتر نرود
شما اکنون به مانند موجر انگلستان هستید نه پادشاه آن
و شما
شما نیز مردی ناقص العقل و نادان هستید
چگونه جرأت می یابید که با سخنان شوم خود
رنگ از چهره ما بربایید و خون اشرافی ما را با خشم
و تعصب نسبت به ملک خویش به غلیان آورید؟
با حق خود بر این تاج و تخت می گویم
که دیگر شما را فرزند پدر پدرم نخواهم خواند
این زبان که با این وقاحت در دهانتان در جنبش است
باید به مانند تیغی سرتان را از میان شانه هایتان برچیند
شرم بر تو باد در زندگانی
و باشد که شرمت با مرگ نیز از میان نرود
استدعا دارم که سرورم این کلمات را
از بیماری و کهنسالی وی ببینند
به جانم سوگند که ایشان شما را به مانند هری
دوک هرفرود، فرزند خویش، گرامی و عزیز می دارند
سخنانتان بس راست است عشقش به مانند عشق هرفرود
هر چه عشق اوست از ما نیز هست و همگی در قلب وی هستیم
سرورم
گانت کهنسال، خویش به فرمان عالیجناب تن دادند
چه گفتند ایشان؟
هیچ نگفتند
سخنانشان همان بود
زبانشان اکنون سازی بی نواست
کلمات، زندگانی و عمر لنکستر به پایان رسید
این مصیبتی است که بر سرزمین یورک فرود آمد
مرگ باوجود خردگی، دشمنان را به خاک می اندازد
آنچنان که میوه رسیده از درخت فرو افتد، او نیز فرو افتاد
چون زندگانی وی سپری شده ما نیز باید رهسپار گردیم
چه می توان کرد اکنون
باید آن دهاتی های کله شق را سرنگون سازیم
که مانند زهر در سرزمینی بدون زهر هستند
گویی که تنها آنها مجال زندگی در آن سرزمین را یافته اند
و بدین سبب فرمان می دهیم تا از برای خراج
و کمک به ما برای دست یافتن به این مهم
بشقاب ها، سکه ها، اموال و اشیا قیمتی
که متعلق به عمو گانت ما بودند، مصادره شوند
تا به کی صبوری پیشه سازم؟
تا به کی
به سبب حس وظیفه، وجدان را به فراموشی سپارم؟
من از آخرین فرزند ادوارد دلاور هستم
و پدر شما، شاهزاده ولز اولین پسر ایشان بود
هیچ بشری به مانند وی در جنگ همچون شیر نغریده
و در صلح به مانند گوسپند آرام نبوده
آن بزرگ مرد دلاور و بزرگ چنین زیست
چهره شما نیز به مانند ایشان است، ریچارد بزرگ
یورک اکنون در اندوه به سر می برد
اگر به غیر بود من چنین سخن نمی راندم
چرا عمو جان؟ چه شده؟
سرورم، ببخشایید مرا
آیا بر آنید که بر اموال و حقوق
هرفورد مطرود دست اندازی کنید؟
آیا گانت درنگذشته؟ و آیا هرفورد زنده نیست؟ آیا گانت عادل نبود؟
و آیا هری صادق نیست؟ آیا وی مستحق داشتن وارثی نبود؟
آیا وارثش مردی شایسته نیست؟
به گاهش حقوق هرفورد را مصادره کنید
و اموال و القاب او را
فردا چنین کنید، نه امروز شما چنین مردی نیستید
چگونه پادشاهی می کنید
حال آن که با عدالت حکم نمی رانید؟
حال اگر در پیشگاه خداوند
به بی عدالتی اموال هرفورد را مصادره کنید
هزاران خطر بر سر خود فرود آورید
هزاران قلب از دست خواهید داد
و شکیبایی مرا با این افکار آشفته می سازید
که به جز شرف و وفاداری به هیچ نمی اندیشم
به هر چه خواهید اندیشه کنید
ما از برای خود بشقاب ها، اموال
پول و زمین های وی را مصادره خواهیم کرد
من در سکوت نظاره گر نخواهم بود
بدرود سرورم
آن چه زین پس پیش آید را کسی یارای پیشگویی نیست
فردا
در این گاه به ایرلند رهسپار می شویم
و در غیاب خویش عمو یورک خویش را
متصدی امور انگلستان خواهیم ساخت
چرا که وی همیشه ما را گرامی داشته است
فردا رهسپار می شویم
خوش باشید که زمان آسایش ما کوتاه خواهد بود
بسیارخوب سروران
دوک لنکستر حیات را بدرود گفته
و پسرش اکنون دوک لنکستر خواهد بود
تنها عنوانی دارد و نه اموالی
اگر به عدالت بود وی هر دو را دارا بود
قلبم سنگین است، اما باید سکوت کرد
تا زبانم از غم سخنی به میان نیاورد
بگذار اکنون سخنانت جاری شوند تا
زین پس سخنی به میان نرود که تو را گزندی رساند
آیا تمایل دارید با دوک هرفورد سخن بگویید؟
اگر چنین است زبانی بس جسور داشته باش
گوش من به شنیدن سخنان نیک از وی آشناست
من قادر به چه هستم از برای وی
جز افسوس که وی را به کار نیاید
آن هم به هنگامی که از میراث پدر محروم گشته
به خداوند سوگند شرم بر چنین بی عدالتی باد
که بر وی و بسیاری شاهزادگان و
نجبای دگر این سرزمین روا داشته اند
پادشاه بر خود واقف نیست و تنها در پی
سخنان چاپلوسانی است که تنها وی را
به نفرت از ما وا میدارند
و پادشاه نیز از ما خرده می گیرد
بر ما می شورد
و بر زندگانی، کودکان و وارثان ما
رعایا را با خراج بسیار برآشفته
و جایگاه خویش را در قلبشان از کف داده است
نجبا را با زخم های کهنه آزرده است
و جایگاه خود در بر آنان را نیز از کف داده
پادشاه به مانند مردی بی نوا، به زانو درآمده
توبیخ و تنبیه در انتظارش است
او مالی برای جنگ با ایرلند ندارد
و تنها به غارت دوک های مطرود می پردازد
غارت نجبای وفادار به تاج و تخت
پادشاهی به غایت مفلوک
اما سرورانم، ما تنها به غزل سرایی مشغولیم
و از برای پناه جستن از طوفان نمی کوشیم
شاهدیم که باد بادبانمان را به تکان واداشته
و باز جنگ نکرده و در انتظار هلاک خویش هستیم
ما آگاهیم که نابودیمان چگونه رقم خواهد خورد
و آگاهیم که خطر در کمین ماست- چنین نشود
حتی در چشمان ناپیدای مرگ
به دنبال نجات جان خویش هستم و مجال
ندارم که نابودی آسایش خویش را نظاره کنم
بگذارید اندیشه مان را به مانند اندیشه دگران بشنویم
سخنان خویش برملا کن نورتهامبرلند
ما سه تن همراهیم و چنین می گویم
که سخنانت بیش از سخنان توخالی هستند
پس جسور باش
چنین شنیده ام از مردی در بندر
لا بلانک، که ساحلی است در بریتانی
که هری، دوک هرفورد
با شتاب بدین سو رهسپار است
و دیری نپاید که به سواحل شمالی سرزمینمان برسد
شاید ماوقع را شنیده باشد ولی در انتظار
رفتن پادشاه به سرزمین ایرلند است
اگر چنین باشد، یوغ بردگی از گردن می نهیم
بال های شکسته سرزمینمان را درمان می کنیم
آن را از چنگال این سرباز ملعبه و شاه معیوب می رهانیم
و آن چه شایسته است انجام می دهیم
و برای دیدارش بدان جا رهسپار می شویم
ولی چنان چه در هراسید از چنین عملی
بمانید و خاموش باشید تا خود رهسپار گردم
رهسپار شویم- رهسپار شویم آنکه در تردید است هراس خواهد داشت-
اسبم را یراق کنید که پیش از همگان رهسپار گردم
بانوی من، چهره تان بس اندوهگین است
پس از رهسپار گشتن پادشاه پیمان بستید
که قلب اندوهگین خویش را به کناری افکنید
و با شادی و مسرت زمان را سپری کنید
چنین گفتم تا پادشاه آزرده نگردند
ولی از برای خوشایند خویش نتوانم چنین کنم
بالینگبروک مطرود بازگشته
و اکنون با بازوانی گشاده در ریونزپرگ
فرود آمده- خداوند بر ما رحم آورد-
حقیقت است بانوی من- برآشفته نگردید بانو
چگونه آشفته نگردم؟
عموجان، به خداوند قسمتان می دهم که سخنانی از برای آسایشمان بگویید
اگر چنین کنم دروغی بیش نگفته ام
آسایش حقیقی در بهشت است و ما بر زمینی ایستاده ایم
که در آن هیچ به جز نفاق، اندوه و غم وجود ندارد
همسرتان از برای نجات سرزمین دوردست خویش شتافته اند
حال آن که دشمنان قصد براندازی منزل وی را دارند
من را بر این مکان نهاده اند تا سرزمین را سامان دهم
حال آن که کهنسالی مرا فرسوده ساخته
ندانم چه باید کرد
آقایان، بروید و مردان را گرد هم آورید
بیایید دخترعمو خود شما را پناه خواهم داد
باد اخبار را به نیکی به ایرلند می رساند
ولی خبری باز نمی آورد
نهادن قدرت در دستان دشمن
امری نابخشودنی است
جز آنان که از نزدیکان پادشاهند و وی را می ستایند
آنان که از نزدیکان وی نیستند از او نفرت دارند
و آنان رعایای هراسان هستند که عشقشان
در کیسه هایشان است و آن که کیسه هایشان را تهی کرده
قلب هایشان را از نفرتی کور، مملو ساخته
همگان پادشاه را در دل لعنت می کنند
اگر عادل باشیم ما نیز چنین کنیم
چرا که ما به پادشاه نزدیک هستیم
من از برای پناه جستن به قلعه بریستول رهسپار می شوم
من نیز خواهم آمد
تو با ما همراه نخواهی شد؟
نه
به ولز رهسپار می شوم تا سپاهیان را به خروش اندازم
آن مردان به پادشاه وفادار هستند
بدرود
اگر ستارگان فال نیک برایمان نزنند
ما سه تن پس از جدایی یکدیگر را ملاقات نخواهیم کرد
چنین شود اگر یورک بالینگبروک را بار دیگر در هم شکند
دوک بی نوا
وظیفه ای بس دشوار
چون شمارش شن ها و نوشیدن آب اقیانوس ها بر عهده وی است
یک تن در کنار وی جنگیده و روح هزاران تن به پرواز در می آیند
بار دیگر بدرود همین یک بار، برای همیشه و تا ابد بدرود
بار دیگر یکدیگر را خواهیم دید
شاید مرا هرگز نبینید
تا برکلی مسافت چقدر است سروران من؟
باور دارید سرورم که من در این مکان غریب هستم
این تپه های وحشی و راه های ناهموار و دشوار
توش و توان مردان ما را گرفته و آن ها را فرسوده
لیکن سخنان شیوای شما به مانند شهدی
این راه را بر آنان هموار نموده
وجود ما کم مقدار تر از آن است که شما می گویید
چه کسی می آید؟
عموی گرانقدر من است
قلب خاضع خود را نشانم دهید و نه زانوانتان را
که در جایگاه به حق خود قرار ندارند
عموی بزرگوارم
خاموش نه مرا خوشامد گویید و نه عموی خود خوانید
چگونه پاهای مطرود خود را
با وقاحت بر خاک انگلستان نهادید؟
و باز هم، چگونه چگونه به خود اجازه دادید تا
لشگری را بر آغوش خاک صلح آمیز آن بتازانید
و چهره سپید روستاییانش را با وحشت از جنگ
و افتادن در چنگال بی مقدار خود بیارایید؟
آمده اید چرا که شنیدید پادشاه در مقابل شما؟
پسرک نادان پادشاه در پس شماست
و اختیارات ایشان به من سپرده شده
در آن هنگام که من نیز جوانی همانند شما بودم
همراه با پدر شما، گانت دلاور
شاهزاده سیاهپوش را، آن جنگجوی افسانه ای را
از چنگال هزاران فرانسوی رهانیدیم
و دیری نپاید که این خطای بزرگ شما را نیز
اصلاح نمایم
عموی گرانقدرم خطای مرا بازگو کنید
تا چه اندازه این عمل من خطاست؟
این بدترین خطاهاست
خطای شما خطای شورش و خیانت است
شما در تبعید بودید و اکنون اینجا هستید
پیش از آن که زمان تبعیدتان سر آمده باشد
و سپاهی گران را به سوی ولی نعمت خویش می تازید
آن هنگام که تبعید گشتم برای هرفورد بود
و اکنون که بازگشته ام برای لنکستر است
و عموی بزرگوارم به شرفتان سوگند از شما تقاضامندم
که از خطاهای من بگذرید
چرا که به مانند پدرم هستید
چرا که من در شما گانت پیر را زنده می یابم
ای پدر گرانقدرم
آیا هنوز مرا محکوم می دانید
به آن که چونان ولگردی حق و خون را رها کنم
ناگزیر دستانم را قطع نموده و
عقل خویش را وانهم؟
من در کجا زاده شده ام؟
اگر چنین است که پسرعمویم شاه انگلستان است
من نیز باید دوک لنکستر باشم
شما پسری دارید، اومرل پسر عموی عزیزم
اگر شما نیز وفات یافته و به ناحق لگدمال گشته بودید
او نیز عموی خویش گانت را همچون پدر خویش می یافت
که از خطاهایش در می گذشت و بر او خرده نمی گرفت
چه باید می کردم؟
من رعیتی هستم که قانون او را نادیده انگاشته
مرا وکیلی نداده اند
و من نیز به تنهایی به طلب دعوی خویش
به طلب ارثیه خود بر خاسته ام
دوک گرانقدر مورد آزار واقع شده اند
عالیجناب شما ناگزیر به جبران هستید
مردان بسیاری از الطاف ایشان مرحمت یافته اند
سروران انگلستان، بگذارید سخنی بر شما بگویم
من آشفته از خطاهای پسر عموی خویش بودم
و آن چه توانستم در جبران آن ها کوتاهی نکردم
لیکن اکنون که چنین می آید با سپاهی گران
باشد که خود مسیر خویش را هموار نماید
و خطا را از صواب بشناسد چرا که شاید چنین نباشد
و شمایی که چنین او را همراهی می کنید
و بر شورش رضامندید، خود خیانتکارید
دوک گرانقدر سوگند یاد کرده است که آمدنش
تنها برای خویشتن است
و بدین سبب
ما نیز با وی سوگند وفاداری خورده ایم
هر آنکس که این سوگند را بشکند باشد که روزی خوش نبیند
باشد
حال بر کردار این سپاه آگاه گشتم
باید بگویم که نمی توانم شما را بر حذر دارم
چرا که اختیارم اندک و بی مقدار است
لیکن اگر قادر بودم چنین کنم، به آن که جانم را به من ارزانی داشته سوگند
که همگی شما را گرفته و به زیر پای
پادشاه می انداختم تا برای بخشش لابه کنید
لیکن چون قادر نیستم
آگاه باشید که من بی طرفانه نظاره گر خواهم بود
پس، بدرود
ولی ما خواهان آن هستیم که شما نیز همراهمان باشید
تا به جایگاه پدرم برسیم
و مایملک مرا بازستانیم
چه دوست باشید و چه دشمن شما را خوشامد می گویم
مرا ملالی نیست از آن چه در گذشته بوده است
سرورم ما ده روز به انتظار نشستیم
و مردان خویش را با زحمت نگاه داشتیم
ولیکن خبری از پادشاه نشنیده ایم
پس به خانه های خود بازمی گردیم بدرود
روزی دیگر بمانید مردان ولزی دلاور
تمامی امید پادشاه بر شماست
چنین می گویند که پادشاه وفات یافته اند
ما نمی مانیم
درختان غار (برگ بو) سرزمین ما همگی خشکیده اند
و ستارگان دنباله دار ستارگان پای برجای بهشت را به هراس انداخته اند
ماه رنگ پریده بر زمین نگاهی خونبار دارد
و پیامبران نحیف از دگرگونی هایی هولناک خبر می دهند
توانگران اندوهگین اند و وحشیان به رقص آمده اند
اولی در اندوه از دست دادن آن چه دارند
و دیگری در شوق شعله ور گشتن آتش جنگ هستند
این ها همگی نشان از مرگ یا سقوط پادشاهان دارند
بدرود
هموطنان من پای به هزیمت نهاده اند
چرا که سخت بر این باورند که ریچارد، پادشاهشان
درگذشته است
آه، ریچارد
با چشمانی آشفته از پریشان حالی
شکوهت را به مانند شهابی می بینم
که از اوج فلک بر قعر خاک، فرو می افتد
خورشید شکوه تو نهان می گردد
گریان ز پلشتی زمان می گردد
یاران بشوند ز بیم خصمت پنهان
نیکی و توان بی تو نهان می گردد
بوشی و گرین، من روح شما را نمی آزارم
چرا که به زودی از کالبدتان به پرواز در خواهند آمد
حال آن که جان بی مقدار شما
سزاوار چنین بخششی نیست
لیکن بر این هستم که
در پیش نگاه این مردان، خون شما را از گردن خویش برداشته
و دلیل مرگتان را بر شما بازگو کنم
شما یک شاهزاده، یک پادشاه را
گمراه نمودید
مردانی شادمان و شرافتمند
به سبب شما اندوهگین و خوار گشته اند
با رفتار و کردار گناه آلود خود
میان ملکه و ایشان جدایی انداختید
و روابط همسری را از وی ستاندید
و زیبایی سیمای یک ملکه را
با اعمال ننگین خود به اشک آلوده ساختید
مرا نیز
که خود شاهزاده ای هستم
و همخون پادشاه و مورد لطف ایشان
با مکر و حیله از ایشان راندید
پشتم را با دسیسه هایتان شکستید
و از انگلستان راندید تا هوای غربت را تنفس کرده
و نان تبعید را تناول کنم
در حالی که خود در عمارت من به خوردن بودید
باغ های مرا بی بر و درختان مرا بر زمین می زدید
ردای مرا در ملک من به تن کردید
میراث مرا با خاک یکسان می کردید تا نشانی نماند
از برای من تا به جهانیان عرضه دارم
خون اشرافی خود را
بسیار بیش از این کردید
بسیار بیش و دو چندان بیش کردید
که شما را مستحق مرگ می گرداند
آنان را به دست جلاد بسپارید
تا روحشان را به فرشته مرگ تقدیم کند
مرگ برایم بس شیرین تر از زندگی در انگلستانی است
که به دستان بالینگبروک باشد
سروران
بدرود
نه
تنها دلخوشی ام همانا این است که روحمان به بهشت رفته
و ما را از درد بی عدالتی جهنمیتان می رهاند
بیایید سروران تا رهسپار شویم
چگونه است که متانت خود را رها نموده
و خود را زودهنگام به آب خروشان سپردید؟
چرا که قلبم چنین خواست اشک شوق از چشمانم جاری است
چرا که دیگر بار بر خاک پادشاهی خود ایستاده ام
ای زمین پاک، تو را با دستانم سلام می گویم
هر چند که شورشیان با سم اسبانشان بدنت را چاک چاک کرده اند
چونان مادری که از فرزندش جدا افتاده است
به هنگام سر رسیدن غم فراق می گرید و می خندند
من نیز با اشکانی پر لبخند تو را سلام می گویم ای زمین گرانقدرم
و با دستان ملوکانه خود، تو را نوازش می کنم
ای زمین گرانقدرم، دشمنان پادشاهت را بار و بر مده
و دستان طماعشان را با نوازش گرمت آرامش مده
و بگذار عنکبوتانی که شیره وجودت را می مکند
و وزغان سنگین قدم، بر سر راهشان قرار گیرند
و پاهای خیانت بارشان را بیازارند
پاهایی که با قدم های گران تو را لگدمال می کنند
خارهایی گزنده بر پای دشمنانم برویان
و هر آنگاه که از پیکرت گل سرخی برچیدند
تمنا دارم که آن را با افعی خزنده ای حفاظت کن
سخنان بی معنای مرا به سخره نگیرید سروران
چرا که این زمین سراسر احساس
و این سنگ ها سربازانی زورمند خواهند بود
اگر پادشاهشان به زیر پای شورشیان بدخواه بیفتد
پادشاها، هراس به دل راه ندهید
چرا که نیرویی که شما را پادشاه نمود
شما را به رغم بد و خوب روزگار پادشاه نگاه می دارد
مقصودشان این است سرورم که ما بسیار در غفلت هستیم
در حالی که بالینگبروک از صف نگهبانانمان عبور می کند
و بر قدرت و جاه و نیروی خویش، می افزاید
پسرعموی نگران من
آگاه نیستی که چون چشم درخشان آسمان پنهان گردد
در ورای زمین تا بر دنیای زیرین بتابد
دزدان و غارتگران بر زمین می تازند تا از دیدگان پنهان بمانند؟
لیکن زمانی که از بالای این گنبد نیلی
شراره های آتش خود را بر فراز درختان کاج روانه سازد
و نور خویش را بر سوراخ این تبهکاران بتاباند
آن گاه قاتلین و خیانتکاران و گناهان ایشان
همچون انسانی برهنه بر پهنه هستی پدیدار می گردد
پس آن هنگام که این دزد، این خیانتکار، بالینگبروک
که به هنگام شب جولان داده است
در زمان پیکار ما با بیگانگان
نظاره گردد وجود ما را بر فراز تختگاه، در شرق
خیانتش بر چهره اش نمایان گردد
و تمامی آب های جهان، آب دریاها
نتواند که خیانتش را از چهره اش بشوید در برابر پادشاه تیزبین وی
چرا که هر آنکس که بالینگبروک شورانده است
تا بر چهره تاج زرین ما، تیغ بکشد
خداوند، با فرشتگانش، برای ریچارد، سزای گناهانش را خواهد داد
و آن گاه که فرشتگان در رزم آیند، عاجزان فرو باید افتند
چرا که بهشتیانند که محافظان حقیقتند
سلام، لرد گرانقدرم
سپاهیانت چند منزل با ما فاصله دارند؟
سرور گرانقدر،از این بازوان ضعیف نه چندان دورند و نه نزدیک
ناامیدی زبانم را هدایت می کند و مرا تنها به سخنانی یأس آور رهنمون می شود
در هراسم ای سرور گرانقدر که روزی تأخیر
روزهای شادتان بر زمین را ابر اندود کرده باشد
آه که دیرو را فراخوان و زمان را وادار که بازگردد
تا دوازده هزار مرد جنگاور در رکابتان باشند
امروز، امروز، روزی ناخجسته، روزی با تأخیر است
که شادمانی، دوستان، بخت و سلطنت شما را واژگون می سازد
چون ولزیان شنیدند که شما درگذشته اید
همگی به سوی بالینگبروک گریختند
آرام باشید سرورم
از چه رو رنگ از رخساره راندید؟
چرا که خون دوازده هزار مرد در چهره ام دویده بود
که اکنون از آن گریختند
و چون این خون از من گریخته است
آیا نباید که چنین رنگ پریده و مرده وار بنمایم؟
آنان که خواهند در امان باشند، از کنارم گریخته اند
چرا که زمانه لکه ای بر غرورم نهاده است
دل قوی دارید سرورم
به یاد داشته باشید که هستید
من خویشتن خویش را از یاد برده ام
آیا من پادشاه نیستم؟
آیا نام پادشاه به بیست هزار نام نمی ارزد؟
سلاح برگیر، سلاح برگیر ای نام من
که رعیتی خرد بر شکوهت هجوم آورده است
چشم بر زمین مدوزید ای مقربان شاه
آیا ما والا نیستیم؟
پس بگذار اندیشه هایمان نیز والا باشند
آگاهیم که عمویم یورک قوایی کافی برای یاری رساندن به ما دارد
آن کیست که بدین سو می آید؟
سلامت و شادمانی بر سرورم فزون تر از آن چه باد که زبان اندوه بار من یارای اعطای آن را داراست
گوشمان باز و قلبمان پذیراست
بدترین پیام تو زیان دنیوی است
بگو که آیا سلطنتم ساقط گشته است؟
تشویش من همه از آن بود
و رفتن تشویش را اندوه چرا؟
آیا بالینگبروک بر آن است که هم رتبه ما باشد؟
چرا که والاتر نخواهد بود
رعایایمان شورش کرده اند؟ آن را نتوانیم چاره کرد
آنان بیعت خویش را با خدای و ما بشکسته اند
بلا، ویرانی، خسران و تباهی را در بوق و کرنا کنید
مرگ بدترین است و او را نیز مهلتی است
مرا بسی خوشنودی است که سرورم خویش را برای شنیدن اخباری مصیبت بار، مهیّا نموده اند
چونان طوفانی که فصل آن فرا نرسیده باشد
خشم بالینگبروک مرزهای خویش را در می نوردد
و قلب هایی سخت تر از پولاد را
با پولادی سخت و درخشان می بلعد
ریش سپیدان جبین های بلند و کم پشت خود را
در برابر حضرت والا مسلح نموده اند
پسرکان بلوغ نیافته
صدا زمخت کرده اند و بازوان زنانه خویش را
در برابر تاج و تختتان، در زره سخت و سنگین، پوشانیده اند
پیر و جوان شوریده اند
و زبان حقیر از بیان وخامت اوضاع عاجز است
چه بر سر بوشی آمده است؟
گرین کجاست؟
اگر پیروز گردیم گردنشان پاسخگو خواهد بود
یقیناً با بالینگبروک صلح نموده اند
حقیقتاً با ایشان صلح نموده اند
ای فرومایگان
افعی ها
ملعونان عاجز از آمرزش
سگ هایی که به آسانی تملق هر انسانی را می گویند
مارهایی که در قلبم خانه کرده بودند و به آن نیش زدند
یهوداهایی هر یک بدتر از یهودا
صلح نموده اند؟
باشد که دوزخ دهشتناک روح لکه دار ایشان را در بر گیرد
بازپس گیرید نفرینتان را
آنان با دادن سر خویش صلح نموده اند، نه با دادن دست
بوشی و گرین درگذشته اند؟
آری
هر دو در لنکستر سر از کف دادند
دوک، پدر من، با قوایشان کجا هستند؟
مکانش ما را چه سود
دگر سخن نگویید با من از امید
بیایید از گورها بگوییم
و کرم ها و گور نبشته ها
خاک را با چشمان بارانی
مرقومه سازیم
و بر سینه زمین اندوه بنگاریم
وصی برگزینیم و از وصایای خود بگوییم
و باز هم چنین نتوانیم کرد
که جز ابدان مخلوع خود چه داریم که باید آن را نیز به زمین بسپاریم؟
زمین ها، زندگی و دار و ندارمان از آن بالینگبروک است
و نتوانیم هیچ را از آن خود بنامیم مگر مرگمان را
و آن گل اندک خاک سترون را
که چونان چسب و خمیر، استخوان هایمان را پوشانیده است
از برای خدا بیایید تا بر زمین جلوس کنیم
و اندوهناک قصه هایی بگوییم از مرگ پادشاهان
چه سان برخی خلع گشتند، برخی در جنگ هلاک گشتند
برخی گرفتار ارواح پادشاهانی شدند که خلعشان کرده بودند
برخی توسط همسرانشان مسموم گشته یا در خواب به قتل رسیدند
همگی مقتول
که در دایره این تاج توخالی
که گیجگاه فانی پادشاهان را در بر گرفته است
مرگ حکم می راند
و در آنجا دلقک بر تخت می نشیند
سلطنتش را تمسخر می کند و بر جبروتش پوزخند نثار می کند
دمی او را امان می دهد، در صحنه ای کوچک
تا نقش شاهی را بازی کند
هراسناک که با اشاره چشمی می کشد
و خیال قدرت و غرور بیهوده را در وی بارور می سازد
چونان که گویا این گوشت که زندگی ما را احاطه کرده است
برنجین و دست نیافتنی است
و چون گمراه این اوهام گشت
با سوزنی کوچک آید و دیوارهای کاخش را سوراخ کند
و بگوید بدرود ای پادشاه
سرهاتان را بپوشانید
و گوشت و خون را با تکریمی تشریفاتی به سخره مگیرید
احترام، سنت، وقار و فرایض رسمی را به دور ریزید
چرا که بر خطا بوده اید درباره من
من نیز چون شما با قرص نانی زنده ام
احساس نیاز دارم
طعم اندوه را می چشم
و دوستانی را طالبم
چنین انسان مقیدی را چگونه توانید پادشاه بنامید؟
سرورم، دانایان بر اندوه خود سوگواری نمی کنند
بل راه های سوگواری را بر آن می بندند
پدرم قوایی دارند
او را بیابید
و دریابید که چگونه از هر عضو انسانی بسازید
نیک مرا نکوهش می کنید
اینک خواهم آمد ای بالینگبروک گرانسر
تا در روز نابودی با تو پنجه در پنجه افکنم
پیروزی بر خویشتن بس آسان است
هان اسکروپ عمویمان با قوایشان کجایند؟
شیرین بگوی مرا گو چهره ات ترش می نماید
انسان ها از صورت آسمان
اوضاع و تمایلات روز را می سنجند
شما نیز از چشمان پر اندوه من چنین دیدید
زبانم داستانی بس اندوهناک تر باز خواهد گفت
من شکنجه گری هستم که آرام آرام
گفتن آن چه را که بد است به درازا می کشاند
عمویتان یورک به بالینگبروک پیوسته است
و تمامی قلعه های شمالیتان تسخیر گشته اند
و تمامی مردان جنوبیتان سلاح بر کف نزد اویند
سخنانت به کفایت بود
نفرین تو را پسرعمو که باز گرداندی مرا از
راه شیرینی که در راه ناامیدی پیموده بودم
اینک چه خواهی گفت؟
اکنون تسلّایمان چیست؟
به بهشت سوگند که تا ابد از هر آنکس
که مرا به آسودگی خواند، نفرت خواهم داشت
به قلعه فلینت رویم
در آن جا به سوگ خواهیم نشست
شاهی که در بند اندوه است، از اندوه شاهوار تبعیت می کند
سرورم، تنها یک کلام
آنکس که مرا با تملقات زبانش زخم زند
به من دو چندان ظلم نموده است
همرهانم را مرخص کنید
بگذارید تا از شب ریچارد
به سوی روز زیبای بالینگبروک رهسپار گردند
از چه روی این قلعه سر تسلیم فرود نیاورده است؟
این قلعه شاهانه در برابر ورود شما مسلح گشته است سرورم
شاهانه؟ از چه روی؟ شاهی در آن نیست
چنین است سرورم
شاهی در آن است
شاه ریچارد در قفای این سنگ ها و آهک ها پناه جسته است
و لرد آومرل، بگت، سر استیفن اسکروپ
و مردی روحانی که او را نمی شناختم، همراه وی هستند
شاید که اسقف کارلایل باشند
سرور گرامی
به جوار کنگره های سترگ آن قلعه کهن روید
با شیپور برنجین نوای آشتی سر دهید
در گوش های ویران وی و چنین گویید
که هنری بالینگبروک
بر زانوان خویش دستان شاه ریچارد را بوسه می زند
و وفاداری و ایمان راسخ خویش را به شخص شاه عرضه می دارد
و چنان چه تبعیدش لغو گردد و املاکش
بار دیگر به وی بازگردانیده شوند
آماده است که سلاح و قوای خویش را به ایشان وا گذارد
ورنه، از قوای خویش سود خواهم جست
و غبار تابستان را با باران خون
زخم مردان انگلیسی، فرو خواهم نشاند
این حقیقت که دور از تمایلات بالینگبروک است
که چنین طوفان سرخی دامن سبز و خرم سرزمین
شاه ریچارد را بیالاید
وظیفه شناسی خاضعانه من به نرمی نشان خواهد داد
بروید و چنین عرضه دارید
باور دارم، که شاه ریچارد و من با مهابتی نه کمتر از
مهابت برخورد آتش و آب دیدار می کنیم
به هنگام برخورد تندرزایشان
که اشک های آسمان را از گونه ابری اش روان می سازد
اویست آتش
و من نیز آب فرمان بردار خواهم بود
خشم از آن اوست
و من بر روی زمین آب خویش می بارانم
بر روی زمین و نه بر روی وی
به پیش
و هوشیار باشید که شاه ریچارد چگونه می نماید
بنگرید بنگرید
در شگفتیم
و دیرزمانی است که انتظار
خم گشتن هراسناک زانوانتان را می کشیم
چرا که خود را پادشاه بر حق شما قلمداد می کنیم
و چون چنین است، چگونه زانوانت از یاد برده اند وظیفه خطیر خویش را در برابر ما؟
هیچ دستی از خون و استخوان نیست که سزاوار حمل نمودن عصای پادشاهی ما را داشته باشد
مگر آن را به سرقت برده یا غصب نموده باشد
و ارچه شما پندارید که همگان، چون شما
با روی گرداندن از ما روح خویش را آزرده نموده اند
و ما را هیچ یار و همراهی نیست
ولی آگاه باشید سرور گرامی که خداوند قادر
از سوی ما و در ابرهای خویش قشونی از بلایا را به سویتان گسیل خواهد داشت
و بر سر فرزندانتان که هنوز نطفه شان بسته و زاده نشده اند
فرزندان شمایی که دست سرکشی بر من بلند کرده اید
و اقتدار تاج و تخت گرانقدر ما را تهدید می کنید، نازل می شوند
به بالینگبروک بگویید
که می پندارم در میان شما ایستاده است
که هر گامی که بر ملک من برمی دارد خیانتی عظیم است
او آمده است تا فصل ارغوانی جنگی خونین را بیاغازد
اما پیش از آن که آرامش تاجی که به دنبال آن است از میان برود
ده هزار تارک خونین از پسرانِ مادران
بر چهره گلگون انگلستان خواهند افتاد
و صورت رنگ پریده صلح آمیز آن را به رنگ سرخ خشم و انزجار می گرایند
و شبنم سرخ از خون فرزندان رشید انگلستان بر برگ های سبز مرغزارانش خواهند نشاند
خداوند روا مدارد که دستان خصم یا دوست بر پادشاه بتازند
پسرعمّ سه چندان شریفتان، هری بالینگبروک با خضوع بر دستتان بوسه می زند
و بر مقبره شریف افراشته بر استخوان های پدربزرگ گرانقدرتان و دستان در گور خفته گانت دلاور
و شرافت خویشتن، سوگند یاد می کند
که پیش آمدنش از هیچ روی نیست جز از برای میراث اجدادی خویش
نورتهامبرلند
پاسخ پادشاه چنین است
پسر عمّ ما
قدومت برای ما مبارک است
و تمامی خواسته ها و مطالباتش
بی هیچ کم و کاست برآورده خواهند شد
پسرعمو آیا خویش را با ضعف و نرمش خوار نمی سازیم؟
آیا نیک تر آن نیست که نورتهامبرلند را فراخوانده
و پیام مقاومت در برابر خیانتکاران برایشان گسیل داشته و در این راه کشته شویم؟
نه سرورم، نیک نیست
تا آن هنگام که یارانی یافته و یارانمان شمشیرهایی مددکار بیابند با سخنانی نرم بر آنان خواهیم تاخت
خداوندا خداوندا
بریده باد این زبان من که حکم تبعید آن مرد مغرور را صادر و دیگر بار با این سخنان نرم آن را باز پس گرفت
آه ای دریغ که به عظمت اندوه خود یا خوارتر از نام خویش نیستم
ای کاش یارای آن را داشتم که آن چه بوده ام را فراموش کرده یا آن چه باید باشم را به یاد نیاورم
برآماسیده ای ای دل مغرور؟
اندکی یارای کوفتنت خواهم داد
چرا که دشمنان هوای کوفتن من و تو را دارند
نورتهامبرلند از سوی بالینگبروک باز می گردد
پادشاه اکنون باید چه کنند؟
باید تسلیم شوند؟
پادشاه چنین خواهد کرد
باید خلع گردد؟
پادشاه راضی خواهد بود
باید نام پادشاهی را رها کند؟
با یاد خدا آن را رها خواهد کرد
جواهراتم را با یک تسبیح
قصر زیبایم را با یک خانقاه
جام های مزیّنم را با بشقابی چوبین
رعایایم را با تمثال قدیسان
و ملک پادشاهی عظیم خویش را با گوری حقیر معوض خواهم کرد
گوری بس حقیر
گوری ناشناس
یا بر شارع شاهی دفن خواهم گشت
که مردم بر آن گام می زنند
و رعایایی که اکنون که زنده ام پای بر قلبم می کوبند
مجال خواهند یافت تا پای بر سر پادشاهشان بکوبند
و از چه روی پس از مدفون گشتن پای بر سرم نکوبند؟
تو می گریی آومرل آه ای پسر عمّ نازک دلم
با اشک های باریده از نفرت خویش طوفان به پا خواهیم کرد
آه های ما غله تابستانی را در هم کوبیده
و در این سرزمین شوریده قحطی به پا خواهند کرد
یا با اندوهمان به بازی نشسته و رقابتی دلچسب با اشک های باریده از چشمان خود به راه می اندازیم
و این چنین بر یک نقطه آن ها را خواهیم بارید تا از برایمان گورهایی در زمین حفر کنند
و بر آن دو گور بنگارند دو خویشاوند در این گورها خفته اند که گور را با اشک خویش حفر کردند
آیا این نگون بختی به سود ما نیست؟
خوب، خوب سخنانی ابلهانه می گویم و تو بر من می خندی
شاهزاده گرانقدر
لرد نورتهامبرلند گرامی
پادشاه بالینگبروک چه می گویند؟
سرورم ایشان خواستار سخن گفتن با شمایند
آیا ممکن است لطف فرموده و فرود آیید؟
آری، فرود خواهم آمد
چونان فایتون تابان که به دنبال رام کردن یابوهای چموش خویش است
در حیاط زیرین؟
حیاط زیرین که در آن پادشاهان را به زیر می کشند
به خواست خائنین فرود می آیند و آنان را مورد عنایت قرار می دهند
در حیاط زیرین؟
فرود آیم؟
فرود، حیاط
فرود، پادشاه
که آن جا که چکاوکان در پرواز باید بخوانند جغدان شبانگاه جیغ می کشند
دور شوید
و بر عالیجناب کرنشی سزاوار ایشان کنید
سرور گرانقدرم
پسرعموی شریف شما با مغرور ساختن خاک با بوسیدن آن توسط زانوی گرانقدر خویش، خود را خوار می کنید
تریجیحمان بر این بود که به جای دیدن کرنش شما مهرتان را در قلب خویش احساس کنیم
برخیزید پسرعمو، برخیزید
آگاهم که قلبتان برخاسته است
قلبتان دست کم تا این بلندا برخاسته است ار چه زانوانتان فرود آمده اند
سرور گرانقدرم، من تنها به دنبال میراث خویشم
میراثت از آن توست و من از آن تو و همگان از آن توست
تا بدان جا از آن من باشید سرورم که خدمات صادقانه ام سزاوار مهرتان است
شما بس سزاوارید
آن کس که قادر است و مصمم برای رسیدن به هدف بس سزاوار است به نایل شدن به آن
عمو جان، دستتان را به من دهید
نه، اشک از چشمانتان بزدایید
اشک ها عشق خویش را نشان می دهند ولی خود نیازمند مرهمند
پسر عمو من جوان تر از آنم که پدرتان باشم
لیکن سن شما آن چنان است که قادرید وارث من باشید
آن چه را طلب کنید خواهم داد و با رضا و رغبت نیز
چرا که باید آن چه را که زور ناگزیرمان می کند انجام دهیم
آیا به سوی لندن رهسپار می شویم پسرعمو؟
آری، سرور گرامی من
پس مرا یارای نه گفتن نیست
به کدامین سرگرمی در این باغ مشغول شویم تا بار سنگین اندوه از سر به در کنیم؟
بانو، بیایید برقصیم
پاهایم ضرباهنگ ها را درک نمی کنند
کنون که دل بیچاره اندازه اندوهش را درنمی یابد
پس نمی رقصیم دختر
سرگرمی دیگری بیندیشیم
بانو داستان ها خواهیم گفت
از اندوه یا شادی؟
از هر کدام که باشد بانو
از هیچ کدام دختر
بانو من آواز خواهم خواند
بس نیکوست که یارای خواندن داری
ولی اگر برای بهبود حال من است، بهتر است بگریی
اگر چنین باشد خواهم گریید بانو
برو و چونان جلادی
سرشاخه های پر رشد را از بدنه جدا کن
که در ملکمان بس گردن فراز می نمایند
در حکومت ما همگان باید یکسان باشند
از چه رو قانون و نظم و تناسب را حفظ کنیم
حال آن که باغ دریادیوارمان، تمامی این ملک پادشاهی، آکنده از علف هرز است
زیباترین گل هایش به خفقان آمده
درختان میوه اش هرس نگشته، پرچین هایش ویران شده
گلستان هایش در هم ریخته
و گیاهان سالمش را کارتنک فرا گرفته است؟
خاموش
آن کس که خود این بهار پرآشوب را به پا داشته اکنون برگی زرد است در آستانه خزان
آن علف های هرزی که سایه سار گسترده اش به آنان پناه داده بود
و در خوردنش چنان می نمودند که گویی نگهدار او هستند
به دست بالینگبروک ریشه کن گشته اند
مرادم دوستان نزدیک پادشاه، بوشی و گرین است
چه؟ آن ها هلاک گشته اند؟- آری-
و بالینگبروک پادشاه خسران کار را در بند کرده است
آه دریغا که او چونان ما دراین باغ علف های هرز ملک خویش را برنکند
ما در موسم مناسبی در سال We at time of year
تنه را زخم می زنیم
تا مباد از فرط شیره و خون
خود را به نابودی کشاند
اگر با مردانش که رشدی روزافزون داشتند چنین می کرد
آنان زنده مانده و وی نیز قادر بود ثمر درخت انجام وظیفه را بچشد
پس بر این گمانید که پادشاه خلع خواهد شد؟
کنون که سرکوب گشته و خلع نیز خواهد شد
وای بر شما
چگونه زبان تند بی پروایت یارای بیان اخباری چنین دل آزار را دارد؟
کدامین حوا، کداومین مار اغوایت کرده
تا سقوط دگرباره انسان ملعون را رقم زنی؟
از چه رو می گویی که شاه ریچارد خلع گشته است؟
تو که اندکی از خاک برتری چگونه پروا داری تا سقوطش را پیشگویی کنی؟
سخن بگو ای خیره سر
مرا ببخشایید بانو
از بازگو کردن این اخبار خوشنود نیستم
ولی آن چه می گویم حقیقت است
شاه ریچارد در بند پر اقتدار بالینگبروک گرفتار آمده
و بخت هر دو به ترازو نهاده شده است
در کفه سرورتان هیچ نیست جز ایشان
ولی در کفه بالینگبروک بزرگ
جز ایشان تمامی بزرگان انگلستان هستند
و با این احوال کفه او بر شاه ریچارد سنگینی می کند
قاصدی به لندن گسیل دارید
تا دریابید که چنین است؛ من هیچ جز آن چه همگان می دانند نگفته ام
و آیا من آخرین هستم که این اخبار را می شنوم؟
بیا بانو تا بریم
به لندن خواهیم رفت تا پادشاه لندن را در اندوه نظاره کنیم
آیا من به این دنیا آمدم تا چهره اندوهبارم زینت بخش پیروزی بالینگبروک بزرگ باشد؟
ای باغبان، از برای این اخبار اندوهبار که بازگو کردی از خدا تمنا دارم مگذارد هرگز گیاهان کاشته شده به دستان تو برویند
ملکه بینوا
دوک بزرگ لنکستر
من از سوی ریچارد پر شکسته نزدت می آیم
که با رضایت خویش
تو را جانشین خویش خوانده
بر تختش جلوس کن
که دیگر جایگاه وی نیست
و زنده باد هنری، چهارمین پادشاه با این نام
به نام خداوند
بر این تخت شاهانه جلوس خواهم کرد
خداوند روا مدارد
ای کاش خداوند روا می داشت تا در این جمع شریف
شرافتی برای داوری عادلانه در حق ریچارد وجود داشت
کدامین رعیت یارای محکوم نمودن پادشاه خویش را دارد؟
و کدامین کس بر این تخت جلوس کند که رعیت ریچارد نباشد؟
و آیا بُوَد که تصویر مجسم خداوند بر زمین، ناخدای وی
پیشکارش، نماینده برگزیده اش
که سالیانی تدهین شده، تاج گذاری کرده و منصوب گشته است
از سوی رعایا و جان های پست تر مورد قضاوت قرار گیرد
حال آن که خود حضور نداشته باشد؟
آه، خداوندا روا مدار
که در ملکی مسیحی با ارواحی پالاییده
چنین کرداری شرورانه، سیه کارانه و قبیح، سر زند
با رعایا سخن می کنم چونان یک رعیت
که از سوی خداوند و از برای پادشاه خویش به شور آمده
لرد هرفورد که چنین ایستاده است
و شما پادشاهش می خوانید
خائنی تبه کار است بر پادشاه هرفورد مغرور
و اگر تاج بر سرش نهید
رسالت می دهم شما را
که خون انگلیسیان زمین را آبیاری خواهد کرد
و آیندگان بر این امر تباه خواهند نالید
آرامش نزد ترک ها و کافرین منزل خواهد کرد
و این ملک آرامش، ناظر جنگ های آشوبگرانه خویش با خویش و هموطن با هموطن خواهد بود
نابسامانی، وحشت، هراس و شورش
این ملک را خواهد آلایید و نام جلجتا (قربانگاه) و سرزمین جمجمه های مردان مرده بر آن خواهند نهاد
آه که گر اهل این ملک را بر خود بشورانید
مصیبت بارترین خواهد بود تفرقه ای که بر این زمین نفرین شده نازل خواهد شد
کلامتان بس نیکوست آقا و از برای خیانتی عظیم در بند خواهید شد
لرد وستمینستر گرامی، بر شماست که ایشان را تا روز دادرسی در مکانی امن نگاه دارید
ریچارد را فراخوانید تا در نزد همگان تسلیم گردد
بدین گونه، عاری از شک و تردید، ادامه خواهیم داد
زنهار
که از چه روی به نزد پادشاهی فراخوانده شده ام
پیش از آن که افکار شاهانه خویش را از سر به در کرده باشم؟
هنوز به درستی نیاموخته ام که چگونه
خوش خدمتی، تملق، تعظیم کرده و زانو بزنم
اندوه را فرصت دهید تا مرا به این کرنش آموزش دهد
هنوز خوش خدمتی این مردان را به یاد دارم
آیا اینان از آن من نبودند؟
آیا زمانی فریاد "تعظیم" به من را سر نمی دادند؟
یهودا نیز چنین کرد با مسیح
ولی مسیح در دوازده تن همگی را وفادار یافت جز یک
من در دوازده هزار تن، هیچ
خداوند پادشاه را حفظ کند
هیچ کس آمین نخواهد گفت؟
هم کشیش باشم و هم عابد؟
بسیار خوب، پس، آمین
خداوند پادشاه را حفظ کند
ار چه من پادشاه نباشم
و گر خداوند مرا پادشاه می داند، آمین
به چه مقصود در پی ام فرستاده اید؟
به مقصود رضایت عالیجنابتان بر انجام امری که خود طرح نمودند
واگذاری حکومت و تاج و تخت به هنری بالینگبروک
تاج را به من دهید
بفرمایید پسرعمو، تاج را بگیرید
بفرمایید پسرعمو
در این سو دست من و در آن دست توست
حال این زرین تاج چونان چاهی است ژرف
که دو سطل بر آن است که یکدیگر را پر می کنند
یکی تهی است و رقصان بر باد
دیگری در اعماق، پنهان از دید و مملو از آب
منم آن سطل در اعماق و مملو از اشک
می نوشم از غصه هایم، و تو در فراز ایستاده ای
می اندیشیدم که رضایت دارید به واگذاری
تاجم را آری، ولی دلمشغولی هایم از آن من هستند
بخشی از دل مشغولیتان با تاج به من خواهد رسید
افزون گشتن دل مشغول تو از دل مشغول من نمی کاهد
دل مشغولی من از کف دادن دل مشغول های گذشته است
دل مشغولی تو کسب دل مشغولی های تازه است
،دل مشغولی هایی را که می دهم در دادنشان، نزد خویش نگاه می دارم
آنان ملازم تاج و تختند و باز هم با من خواهند ماند
آیا بر واگذاری تاج رضایت دارید؟
آری
خیر
خیر، آری
چرا که باید هیچ گردم
پس خیر، خیر
چرا که خود را به تو وامی گذارم
حال بنگر که چگونه خویش را تهی می سازم
این بار سنگین را از سر می زدارم
غرور شاهانه از دل به در می کنم
با اشک های خویش روغن تدهین از پیشانی می شویم
با دستان خویش تاجم را می بخشم
با زبان خویش
مقام مقدس خویش منکر می شوم
با دم خویش بیعت از شما بر می دارم
از فرّ و شکوه تبّری می جویم
بگذار تا مرا که هیچ ندارم، بر هیچ اندوه نخورم
و تو چون به تمامی دست یافتی، شادکام گردی
عمرت بر تخت ریچارد طولانی باد
و ریچارد به زودی در چاله ای در خاک، خفته باد
ریچارد، شاه مخلوع حفظ شاه هری را از خدا طلب می کند
تا سالیانی دراز از روزهای آفتابی بر وی بتاباند
دیگر چه مانده؟
هیچ نمانده جز آن که این اتهامات و جنایات غمبار
که به دستان شما و یارانتان بر ضد این ملک و منافع آن روی داده اند بپذیرید
باشد که با اقرار به گناه، دل های مردمان شما را شایسته مخلوع گشتن دانند
باید چنین کنم؟
آیا باید بگشایم کلاف در هم تنیده حماقت خویش را؟
نورتهامبرلند پر مهر
اگر خطاهای شما بر مرقومه ای ثبت گشته بود
آیا شرمسار نمی گشتی از خواندن آن ها در اجتماعی چنین شریف؟
که چون چنین بود
مرقومه ای می یافتی بس سیه کارانه
از خلع نمودن یک پادشاه
تمامی شما که ایستاده و نظاره گرید
و بر شکنجه ام به دست نگون بختی ام چشم دوخته اید
گر چه چون پیلات دستان خویش بشویید
با نشان دادن اندوهی دروغین ولی همگی پیلات هایی هستید
که مرا بدین صلیب جانگزا سپرده اید
و آب گناهانتان را نخواهد شست
سرورم، تعجیل دارید
این مرقومه را قرائت کنید
چشمانی پر از اشک دارم، نمی توانم دید
ولی این آب شور چندان کورشان نکرده است که این جماعت خیانت کار را نظاره گر نباشند
آری که اگر چشمانم را بر خود نیز می دوختم
خویشتن را نیز با آنان خائنی می یافتم
چرا که خویش رضایت داده ام تا جلال شاهانه یک پادشاه را تهی سازید
تا افتخار را پست و خسروی را بنده سازید
تا فرمانروای مغرور را رعیت و پادشاه را دهقان کنید
سرورم
من سرورت نیستم ای متکبر بدخواه
و سرور هیچ انسان دیگری نیز نیستم مرا نه نام است و نه عنوان
مرا نامی نیست جز آن که هنگام تعمید بر من نهادند
و آن نیز از من ربوده گشت
وای بر این روز ماتمبار
که من زمستان هایی بسیار را شاهد بوده ام
و اکنون ندانم که خویش را چه نامم
آه که ای کاش یک پادشاه مضحک برفی بودم
ایستاده در برابر خورشید درخشان بالینگبروک
تا ذوب شده و به قطرات آب بدل می گشتم
پادشاه نیک، پادشاه بزرگ
و باز نه بزرگ به نیکی
اگر کلامم هنوز در انگلستان بهایی دارد
بگویید آینه ای از برایم بدین جا آورند
تا مرا نشان دهد که چه رخساری دارم
کنون که از جبروت پادشاهی محروم گشته ام
بروید و آینه ای فراهم آورید
تا آینه فراهم می گردد این مرقومه را قرائت کنید
ای دیو، پیش از آن که به دوزخم رانی مرا شکنجه می کنی
بیش از این پافشاری مکنید لرد نورتهامبرلند گرامی
عوام خوشنود نخواهند شد
خوشنود خواهند شد
به کفایت خواهم خواند
آن گاه که کتابی را نظاره گر شوم که تمامی گناهانم بر آن نگاشته شده است و آن کتاب خود من هستم
آینه را به من دهید تا از روی آن قرائت کنم
هنوز هیچ آژنگ ژرفی بر چهره ندارم؟
اندوه ضرباتی بسیار بر این چهره وارد کرده و باز هم زخمی ژرف بر جای نگذاشته؟
ای آینه متملق
و مرا می فریبی
آیا این رخسار همان است
که هر روز در زیر این سقف
ده هزار مرد میهمانش بود؟
آیا این همان رخساری است
که چونان خورشید، چشمان ناظران را ناگزیر به پلک زدن می کرد؟
آیا این همان رخساری است که شاهد بسی حماقت ها بود
و اکنون جای خویش را به بالینگبروک داده است؟
شکوهی شکننده در این رخساره می درخشد
و رخساره چونان این شکوه شکننده است
چرا که بدین سان به صدها قطعه شکسته شد
بنگر ای شاه خاموش، نکته ورای این بازی را
که چه سان در دمی اندوه رخساره ام را نابود کرد
این سایه اندوهت بود که سایه رخساره ات را به فنا داد
بار دگر بازگوی سایه اندوهم ها
بگذار بیندیشم
به راستی که چنین است اندوهم در درون جای خوش کرده
و تمامی این نوحه خوانی های بیرونی
سایه ای هستند از غم نادیدنی
که در سکوت در روح آزرده در غلیان است
جوهرش در آن جا خفته است
و تو را سپاس می گویم ای پادشاه
به سبب این نعمت بزرگ
که تنها مرا انگیزه زاری ندادی و شیوه زاری بر این اندوه را نیز به من آموختی
طلب مرحمتی دیگر دارم
و پس از آن خواهم رفت و تو را بیش از این زحمت نخواهم داد
آیا استجابتم می کنی؟
خواسته ات چیست پسرعمّ گرانقدر؟
پسرعمّ گرانقدر؟
من از پادشاهان نیز بزرگترم
چرا که آن گاه که پادشاهی بودم متملقانم
تنها رعایایم بودند و حال که رعیتی بیش نیستم پادشاهی تملقم را می گوید
با این بزرگی دیگر مرا حاجتی نیست
خواسته ات را بگو
و استجابت خواهد شد؟
خواهد شد
پس مرا رخصت ده تا بروم
به کجا؟
به هر کجا که تمایل دارید، تا مقابل چشمانتان نباشم
بروید و ایشان را به سوی برج رهنمون سازید
پس نکوست
رهنمون سازند؟
همگان هدایت گرید که پادشاهی را به سقوطش رهنمون ساختید
چهارشنبه آینده روز رسمی تاجگذاریمان خواهد بود
سروران
خویش را آماده سازید
پادشاه از این سوی می آیند
مراسمی اندوهبار را در این مکان شاهد بودیم
اندوه هنوز زاده نشده و کودکانی که هنوز زاده نشده اند
چونان خاری این روز را بر قلب خویش احساس خواهند کرد
به نام پدر پسر و روح القدس
ای روحانیون گرانقدر
آیا راهی نیست
که این ملک را از این لکه شوم پاک سازیم؟
جبینتان را آکنده از نارضایتی می بینم
در قلبتان اندوه و در چشمانتان اشک خانه گزیده
همراه ما به صرف شام بیایید تا راهی را نشانتان دهیم که همگان را به روزی خوش رهنمون خواهد ساخت
آرام- نظاره کند، یا بهتر است نظاره نکنی-
گل سرخ زیبای پژمرده ام را
که مرگم را کنون مقدّر خواهی ساخت بیاموز ای عزیز
که به خاطرات خویش تاکنون چونان رویایی دلپذیر بیندیشی
که چون از آن برخاسته ایم، حقیقت حالمان را دریافته ایم
که ای عزیز، من برادر سوگندخورده رنج هستم و او و من
تا به هنگام مرگ در کنار یکدیگر خواهیم بود
چگونه جسم و جان ریچارد من چنین دگرگون و ضعیف گشته؟
آیا بالینگبروک تو را از عقل نیز خلع کرده؟
آیا به قلبت رخنه کرده؟
ای نیک شهبانوی پیش از این من
به سوی فرانسه راهی شو
مرا مرده بینگار و چونان با من سخن گوی که گویی در بستر مرگ هستم
بیاموز که در شب های ملال انگیز زمستانی در کنار آتش بنشینی
با مردمانی نیک، و بگذاری قصه های پر قصه گذشتگان را که بسی از دورانشان گذشته است، برایت بازگو کنند
و برای آرام نمودن غم هایشان، به جای شب بخیر
قصه پر غصه مرا روایت کنی تا با چشمانی اشکبار به بستر روند
سرورم، باید سریعاً به سوی برج روانه شوید
و بانو، برای شما نیز دستورهایی صادر شده است
با شتاب باید به سوی فرانسه رهسپار شوید
نورتهامبرلند تو نردبانی هستی که بالینگبروک بلندپرواز با آن به تخت من عروج کرده است
و ساعاتی چند نخواهد گذشت که این دمل چرکین سر باز خواهد کرد و فساد را به بیرون خواهد ریخت
و تو خواهی انگاشت
که حتی اگر این سرزمین به دو نیم شده و نیمی به تو داده شود
باز هم برای تو که وی را به همه چیز رساندی، اندک است
و او می اندیشد که تو که راه کاشتن تخم پادشاهان ناحق را می دانی، بار دیگر
به دیگر سوی شتافته و وی را از تخت غصب گشته بر خواهی چید
گناه هر کس بر گردن اوست، تمامش کنید
بدرود گفته و از یکدیگر جدا شوید
طلاقی است دوگانه
ای بدمردان، شما ازدواجی دوگانه را میان من و تاجم و میان من و همسرم رقم می زنید
بگذار با آغوشی بشکنم پیوند میانمان را
جدایمان کن نورتهامبرلند
هر دومان را تبعید کنید و پادشاه را نیز با من روانه کنید
این عمل پر مهر، لیک تهی از سیاست است
پس بگذارید من نیز به همان سوی روم که او می رود
سرورم
فرموده بودید که مابقی داستان را برایم بازگو خواهید کرد
آن گاه، همان گونه که بازگو کردم
دوک، بالینگبروک بزرگ
سوار بر اسبی آتشین خوی
با گام هایی آهسته و با وقار بر مسیر خویش روانه گشت
و در همین حال همگان فریاد بر می آوردند که "خداوند حفظت کند بالینگبروک"
گویی پنجره ها به سخن در آمده بودند
بسی جوانان و پیران که از قاب پنجره های خود سر بر کشیده بودند تا رخسار او را نظاره کنند
دریغا ریچارد بینوا
او در این زمان در کجا بود؟
به مانند صحنه نمایش
که چشمان مردم به هنگام خروج بازیگری محبوب و ورود بازیگری دیگر از پی او، تنگ می گردند
و سخنانش را ملال آور می یابند
این چنین، یا با حقارتی بیش
چشمان مردمان بر ریچارد پر مهر دوخته شده بود
"هیچ فریادی برنیامد که گوید "خداوند او را حفظ کند
لیکن خاک بر سر مقدسش پاشیدند
که وی با اندوهی نجیبانه آن ها را زدود
که اگر خداوند، با نیرویی عظیم، قلب های مردمان را پولادین نساخته بود بی تردید می گداختند
ولی دست خداوند در کار بود و اکنون رعایا با بالینگبروک بیعت نموده اند
پسرم آومرل از آکسفورد چه خبر؟
جشن و پایکوبی بر پاست؟
تا جایی که من اطلاع دارم آری سرورم
بر اندیشه ام که تو نیز بدانجا خواهی رفت
اگر خداوند مقدّر نماید، چنین خواهم کرد
آن مهر از آن کیست؟
آری، از چه روی رنگ پریده می نمایی؟
بگذار آن مرقومه را بخوانم
سرورم، چیزی نیست- پس مهم نباشد که چه کس آن را خواند-
بگذار مرقومه را ببینم تا راضی گردم
سرورم تمنا دارم مرا معذور دارید
مطلبی است فاقد اهمیت که بنا بر دلایلی تمایل دارم کسی آن را نبیند
و بنا بر دلایلی آقا، من خواستار دیدن آن هستم
در هراسم- از چه در هراسید؟-
پسرم، بگذار مرقومه را ببینم
تمنا دارم معذورم دارید نمی توانم آن را به شما دهم
بار دیگر می گویم بگذار ببینم تا راضی شوم
این خیانت است
خیانتی سیه کارانه
سرورم، چه پیشامد کرده؟ آهای کسی آن جاست؟
اسبم را زین کنید چکمه هایم را بیاورید
چه پیشامد کرده؟ خاموش ای ضعیفه ابله
خاموش نخواهم شد چه پیشامد کرده آومرل؟
دل نگران مباشید مادر نازنین
چیزی جز این نیست که باید با جان خویش پاسخگوی آن باشم
با جان خویش- نزد پادشاه خواهم رفت
آومرل؟ پسر بینوایم از چه روی خاموش ایستاده ای؟
چکمه هایم را بیاورید
از چه روی یورک، چه خواهی کرد؟
آیا خطای فرزند خویش را پنهان نخواهی کرد؟
آیا جز او پسری داریم؟ یا خواهیم داشت؟
دوازده تن از ایشان سوگند یاد کرده اند
و همگی دست بر کتاب مقدس نهاده اند
تا پادشاه تازه بر تخت جلوس کرده را به قتل رسانند
او چنین نخواهد کرد
او را در این جا نگاه خواهیم داشت آن گاه مداخله اش روشن نخواهد گشت
اگر صد چندان پسرم بود نیز خطایش را برملا می کردم
اگر آن سان که من برایش نالیده ام نالیده بودی تو نیز ترحمی بیش داشتی
لیک اینک بر اندیشه ات آگاه شدم
تو تردید داری که من به بسترت بی وفا بوده ام
و این پسر حرامزاده ای نه از خون توست
یورک عزیز، همسر عزیز، چنین میندیش
او از هر نگاهی چون توست
دور شو
شتاب کن آومرل
بر اسب او سوار شو
مهمیز بزن و پیش از وی خود را به پادشاه رسان
و از گناه خویش طلب بخشش کن
من نیز در پی ات خواهم آمد
تعجیل کن، برو
کیست که بدین سو می آید؟
پسرعمّ ما بر چه اندیشه ای است که این گونه رنگ از رخساره اش رفته است؟
خداوند سرورمان را حفظ کند
از عالیجناب تمنّا دارم
که با ایشان در خلوت سخن کنم
خارج شوید و ما را تنها گذارید
پس اجازه فرمایید تا در را قفل کنم
تا زمانی که داستان خویش به پایان نبرده ام، هیچ کس داخل نشود
چنان کن که تمایل داری
سرورم به هوش باشید
خائنی را به حضور طلبیده اید
ای مرد شرور، کنون تو را بی گزند خواهم ساخت
دستان انتقامجوی خویش را نگاه دارید هراسی به دل راه مدهید
سرورم
در را بگشا، ورنه آن را شکسته و باز خواهم کرد
چه پیشامد کرده عمو جان؟ سخن بگویید
این مرقومه را قرائت کنید
تا از خیانتی آگاه شوید که تعجیل من آن را آشکار نمی کند
من بنده ای توبه کارم نامم را بر آن نامه مخوانید
قلبم با دستم هم پیمان نبود
ای شرور، پیش از آن که امضا کنی دستت چنین بود
این را از آغوش این مرد خائن برگرفتم، ای پادشاه
دلیل ندامت او هراس است، نه مهر
آه که توطئه ای است بس شرورانه، زیان بار و جسورانه
آه ای پدر وفادار پسری خائن
خوبی بسیار تو به بدی گرائیده است
و خوبی فراوان توست که لکه مرگبار پسر زیانکارت را، پاک خواهد کرد
مرا با گذشتن از جان او خواهی کشت
خائن را زنده گذاشته و مردی صادق را به سوی مرگ می فرستی
ای سرور بزرگوارم از برای خدا رخصت دخول دهید
کدامین آوای دلخراشی این عجز و لابه را برون می دهد؟
یک زن
و زن عموی شما ای پادشاه بزرگ، من هستم
در را بگشایید
گدایی که هیچ گاه گدایی نکرده به گدایی آمده است
صحنه نمایش اینک از صورت جدی خویش به در آمده و به صحنه نمایش پادشاه و گدا بدل گشته است
پسرعمّ سیجناک من، مادرت را به درون رهنمون شو
آگاهم که به طلب عفو از برای گناه سیاه تو آمده است
پادشاها سخنان این مرد سنگدل را باور مکنید
آن کس که به خویش خویشتن مهری ندارد به دیگری نتواند مهر ورزد
ای زن شوریده
از چه بدین جا آمده ای؟
آیا باز هم فرزندی خائن را پرورش خواهی داد؟
یورک عزیز، صبر پیشه کنید
به سخنانم گوش فرا دهید، سرور گرانقدر
برخیزید، زن عموی گرانقدرم
چنین نکنم تا خواسته ام را اجابت کنی و بر زانوان راه خواهم رفت تا مرا شاد ساخته و پسر خطاکارم را عفو کنی
در برابر تمنّای مادرم زانو خواهم زد
هر دو زانوی من علیه هر دوی آنان خم خواهند شد
اگر خواهان کامروا گشتن هستید آنان را عفو مکنید
آیا لابه اش حقیقی است؟
به چهره اش بنگرید
از چشمانش اشکی جاری نیست
لابه هایش نقشی از نمایش اند
سخنان او از دهان و سخنان ما از قلبمان جاری هستند
زن عموی نیکم، برخیزید
خیر، مگویید برخیز
ابتدا بگویید عفو می کنم و بعد بگویید برخیز
تاکنون چنین آرزومند شنیدن واژه ای نبوده ام
بگویید عفو می کنم ای پادشاه
بگذار ترحم بیاموزدت که چگونه گویی
واژه ای است بس کوتاه و بس شیرین
هیچ واژه ای چنین زیبنده لبان پادشاهان نیست
برخیزید زن عموی عزیز
در پی برخاستن نیستم
عفو همه آن حاجتی است که بر کف دارم
او را عفو می کنم
و خداوند نیز مرا عفو کند
آه که خم شدن زانوان پیروزی سعادتمندی به همراه آورد
لیک هنوز در هراسم سخنت را دگر باره بازگوی
از صمیم قلب
او را عفو می کنم
خداوندی هستی بر روی زمین
لیک برای اسقف مورد تصدیق و راهب بزرگ خود
همراه با تمامی این جماعت همدست ایشان
نابودی بر سرشان فرود خواهد آمد
عموی گرانقدر، قوایی چند به سوی آکسفورد یا هر آنجا که این خائنین لانه کرده اند، گسیل دارید
اگر آگاهی یابم که در کجا هستند دیگر در این دنیا زنده نخواهند ماند
بدرود عموجان
و بدرود به شما نیز پسر عمو
مادرت نیک لابه کرده و صداقت تو را به ما ثابت کرده است
بیا فرزندم
از خداوند می خواهم تو را دگرگون سازد
آیا نشنیدی پادشاه چه سخنانی بر زبان می راند؟
"آیا مرا یاری نیست که از این وحشت زنده رهایی ام بخشد؟"
آیا چنین نگفت؟ سخنانش همین بود
دو بار این سخنان را بر زبان راند
و دو بار بر آن تأکید کرد، آیا چنین نبود؟
چنین بود
و هنگام به زبان راندن این سخنان به تو نگریست
گویی که می گفت
"ای کاش تو آن مرد بودی که مرا از این هراس در دل می رهاندی"
مقصودم پادشاه در برج است
بیا، باید بریم
ما دوستان پادشاه هستیم و او را از این وحشت رها خواهیم کرد
در اندیشه بودم که چگونه زندانی که در آن می زیستم را با دنیا قیاس کنم
و چون دنیا پر ز انسان هاست و در این زندان هیچ آفریده ای جز من نیست
چنین نتوانم کرد
ولیکن تلاش خویش را خواهم کرد
عقل خویش را بانویی خواهم کرد از برای روحم
و روحم را پدری خواهم ساخت و این دو فرزندانی از اندیشه های زایا خواهند آورد
و این اندیشه ها این دنیای کوچک را مسکون خواهند ساخت
اندیشه ها به جاه طلبی بدل گشته و شگفتی های نامحتمل می آفرینند
چه سان این ناخن های ضعیف قادرند راهی از درون قفس این دنیای سخت، دیوارهای سخت زندان من، بر کنند
و چون نتوانند چنین کنند، در جوانی خویش خواهند مرد
افکاری که به خرسندی می گرایند
خویش را بدین دلخوش می کنند
که اولین بندگان تقدیر نیستند
و آخرین نیز نخواهند بود
همچون گدایان ابله
که هنگام گیر افتادن در پاقفل، چنین شرم خویش رها می سازند
که بس انسان ها در آن جا نشسته و خواهند نشست
و با این اندیشه آرامش می یابند
که بار سیه بختی خویش را بر دوش آنانی گذارند که پیش از آن ها چنین بوده اند
بدین سان از یک انسان چندین انسان می سازم
که هیچ یک خرسند نیستند
گاه پادشاهم
آنگاه خیانت ها مرا وادار می سازند که آرزوی گدایی کنم
و گدایی می شوم و آن گاه تهی دستی خرد کننده
مرا قانع می سازد که آن هنگام که پادشاهی بودم، حالی به داشتم
و آن گاه باز پادشاهی می شود و زود بر این اندیشه می شوم که بالینگبروک خلعم کرده است
و به یکبارهه هیچ می شوم
لیک هر آن چه باشم
من یا هیچ انسانی از انسان ها
از هیچ راضی نخواهد شد
تا آن هنگام که از هیچ بودن خویش احساس راحتی کند
آیا آوای موسیقی می شنوم؟
ضرباهنگ را رعایت کن
آن هنگام که ضرباهنگ شکسته و سازواری حفظ نمی گردد موسیقی شیرین بس که تلخ می شود
در زندگی انسان ها نیز چنین است
زمان را هرز دادم
و کنون زمان مرا هرز می دهد
این موسیقی مرا دیوانه می سازد مگذارید دیگر صدایش بیاید
چرا که گرچه دیوانگان را به عقل آورد
در من چنین است که گویی عاقلی را دیوانه سازد
ولیک شاد باد قلب آن کس که می نوازد از برای من
چرا که نشان محبت است
و محبت برای ریچارد
زینتی است عجیب در این دنیای پر نفرت
سلام بر تو ای شاهزاده شاهوار
سلام بر تو ای همقطار شریف
تو کیستی؟
و چگونه بدین جا آمده ای
که هیچ کس جز آن سگ شومی که غذایم را برایم می آورد تا سیه بختی ام را زنده نگاه دارد،؟
آن زمان که تو شاه بودی در اصطبلت مهتری تهی دست بودم
که با زحمت بسیار اذن دیدن رخسار ارباب پیشین خود را گرفتم
آه که قلبم به درد آمد آن هنگام که در خیابان های لندن و در روز تاجگذاری، بالینگبروک را سوار بر باربری سرخگون دیدم
اسبی که شما اغلب بر آن سوار می شدید
همان اسبی که من به دقت تیمارش می کردم
سوار بر باربری بود؟
بگو دوست مهربان، اسب در زیر وی چگونه بود؟
مغرور چونان که گویی بر زمین فخر می فروخت
از این که بالینگبروک بر وی سوار بود به خود می بالید؟
آن یابو از دستان شاهانه ما نان خورده است
این دستان با نوازش به او غرور بخشیده اند
آیا نباید چموشی می کرد؟
و چون غرور باید سقوط همراه آورد
آیا نباید سقوط می کرد و گردن آن مرد مغرور را که پشتش را غصب نموده بود می شکست؟
مرا ببخشای ای اسب
چرا بر تو می تازم
حال آن که تو آفریده شده ای تا انسان مالکت باشد
و زاده شده ای تا حمل کنی او را؟
خداوند مرا اسب نیافریده است
و باز چونان خری بار می کشم
مهمیز می خورم، ناسور می شوم
و بالا و پایین رفتن بالینگبروک بر پشتم مرا می فرساید
اگر مرا دوست می داری، زمان رفتنت فر رسیده است
چه شده است؟
ای شرور، آلت مرگ خویش به دست داری
اینک برو و جای دیگری در دوزخ را پر کن
خوش آمدید لرد گرامی چه خبر دارید؟
نخست آرزوی کامروایی برای حکومت مقدستان دارم
و خبر دیگر این است که به لندن آورده ام
سرهای آکسفورد، سالیزبری، بلانت و کنت را
برای زحماتتان سپاس می گوییم شما را
سرورم من از آکسفورد به لندن
سرهای بگت و سر استیفن اسکروپ را آورده ام
زحمات شما فراموش نخواهند شد ویلوبی
توطئه گر، رئیس کلیسای وست مینستر
بدن بی جان خویش به گور سپارد
لیک، کارلایل کماکان زنده است
کارلایل
این است حکممان برای تو
کنجی پنهان و مأوایی مقدس گزین
و از باقی عمر خویش که زیاده است از سر تو، خوشنود باش
چنان که در آرامش زندگی به سر کنی
به دور از کشمکش خواهی مرد
چرا که ار چه دشمنم بوده ای در تو بارقه هایی از شرف را نظاره گر بوده ام
در این تابوت ترس مدفون شده تان را تقدیم می کنم
که بی دمی آرمیده است در آن
نیرومند ترین دشمنانتان
ریچارد از بوردو
که با خویشتن بدین جا آورده ام
آومرل
تورا سپاس نخواهم گفت
چرا که با دستان مرگبارت، لکه ننگی بر جبینم و بر پهنه این سرزمین کشیده ای
من از سخنان شما سرورم چنین کردم
آنان که لایق زهرند، زهر را دوست نمی دارند
و من نیز تو را
هر چند آرزوی مرگش را داشتم از قاتلش بیزارم
و وی را مرده می خواهم
سروران جانم پر از اندوه است
که باید برای بالیدنم خون بر من افشانده شود
بیایید و با من به سوگ بنشینید
وی رخت سیاه زاری به تن کنید
به سوی بیت المقدس رهسپار خواهم گشت
تا این خون را از دستان خطاکار خویش بشویم